Interesuje mnie stosunek Kościoła do osób upośledzonych umysłowo. W jakim zakresie mogą one uczestniczyć w życiu Kościoła? Jaki mają dostęp do sakramentów?
Rodzice, którzy mają dzieci z upośledzeniem umysłowym, muszą stawić czoła wielu wyzwaniom. Jeszcze zupełnie niedawno takie rodziny były odrzucane lub w najlepszym wypadku ignorowane. Swoje żniwo zbierał mit o przyczynach upośledzenia.
Pewna francuska rodzina z dzieckiem niepełnosprawnym wybrała się na diecezjalną pielgrzymkę do Lourdes. Jednak tam nie dotarli, gdyż inni "pobożni" pątnicy nie chcieli jechać w ich towarzystwie. Na szczęście nie poddali się i z pomocą Jeana Vaniera postanowili, że pojadą do tego świętego miejsca w takiej liczbie, żeby nikomu nie udało się ich wyrzucić. Na święta wielkanoce w 1971 r. z całego świata przyjechali tam ludzie ze swoimi niepełnosprawnymi dziećmi oraz ich przyjaciele. W taki sposób powstały wspólnoty Wiara i Światło, które istnieją na całym świecie, w Szczecinie także. Właśnie tam niejednokrotnie przygotowuje się osoby upośledzone do sakramentów, chociaż przygotowanie takie powinno odbywać się w parafiach.
Obecnie sytuacja wygląda lepiej, ponieważ katecheza weszła do placówek oświatowych i w związku z tym dzieci upośledzone mają większą szansę, aby przystąpić do Komunii i spowiedzi św.
Kilka słów o sakramentach. Chrzest św. może zostać udzielony osobie upośledzonej umysłowo (kan. 852 § 2). W przypadku sakramentu Eucharystii prawo Kościoła stanowi, iż musi istnieć pewna świadomość Tajemnicy: "Dzieci wtedy można dopuścić do Komunii świętej, gdy posiadają wystarczające rozeznanie i są dokładnie przygotowane, tak by stosownie do swoich możliwości rozumiały tajemnicę Chrystusa oraz mogły z wiarą i pobożnością przyjąć Ciało Chrystusa" (kan. 913 § 1); powinny znać różnicę między chlebem zwykłym a eucharystycznym. Osobą decydującą o dopuszczeniu do Komunii św. dziecka jest proboszcz (por. kan. 914). Jeżeli chodzi o spowiedź św. (por. kan. 989), to każdy upośledzony musi być traktowany indywidualnie. Ostatecznie bowiem to spowiednik rozeznaje, czy może udzielić rozgrzeszenia, czy rzeczywiście ktoś miał świadomość grzechu, w jakiś sposób go wyznał i żałował.
Z doświadczenia też wiem (przygotowywałam wiele razy do tego sakramentu we wspólnotach), że Jezus obdarowuje ich w sposób szczególny swoją łaską. Ważna jest wiara i nastawienie przygotowującego do spotkania z Bogiem podczas spowiedzi i Komunii św.
Bierzmowanie jest sakramentem dojrzałości i męstwa w wyznawaniu wiary. Ci ludzie są naznaczeni ogromnym cierpieniem, a przez to są godni tego sakramentu. Przez ostatnie lata wiedza na temat upośledzenia umysłowego oraz pracy z takimi osobami zdecydowanie się upowszechniła. O ludziach niepełnosprawnych mówi się w środkach masowego przekazu, biorą oni udział w olimpiadach, występują na scenie, malują, piszą, a ich twórczość może oglądać świat.
Oprócz wymienionych już sakramentów nieliczni - oczywiście zależy to od stopnia ich niepełnosprawności - zawierają związki małżeńskie, a we Francji są też zakonnice z upośledzeniem umysłowym. Więcej na ten temat można przeczytać w archiwalnym piśmie ruchu (Chleb i Sól, nr 2).

Pełną wersję odpowiedzi można znaleźć w internecie pod adresem: www.mateusz.pl/pow Pytania można przysyłać pod adresem: pow@mateusz.pl