W archiopactwie cysterskim w Jędrzejowie 26 sierpnia odbył się ostatni etap uroczystości jubileuszowych z okazji przybycia do Jędrzejowa osiem wieków temu biskupa krakowskiego Wincentego Kadłubka. Wybitny mąż stanu i uczony miał wówczas 70 lat, przyszedł boso i na piechotę, aby w cysterskim habicie i w surowej regule rozpocząć inny – ostatni etap służby Kościołowi i ojczyźnie. Tu zmarł 8 marca 1223 r. i tu przechowywane są jego relikwie, przeniesione w 1633 r. do specjalnie wzniesionego mauzoleum.

Na uroczystość jubileuszową licznie stawili się mieszkańcy Jędrzejowa. Odczytano list Agaty Wojtyszek – wojewody świętokrzyskiego, w niedzielnej Eucharystii uczestniczyli również posłanka Parlamentu Europejskiego Beata Gosiewska oraz posłowie Anna Krupka i Krzysztof Lipiec.

Jubileuszowej Sumie w archiopactwie przewodniczył następca biskupa Kadłubka – metropolita krakowski abp Marek Jędraszewski. Przy ołtarzu towarzyszyli mu: biskup sandomierski Krzysztof Nitkiewicz, biskup kielecki Jan Piotrowski, biskup pomocniczy kielecki Marian Florczyk oraz opaci cysterscy i księża z dekanatu jędrzejowskiego.

Przejściu procesji z relikwiarzem towarzyszyła pieśń „Bądź pozdrowiony, wielki nasz patronie”; zebranych powitał opat jędrzejowski o. Edward Stradomski. – Gromadzimy się, by oddać cześć patronowi sanktuarium i miasta oraz prosić Boga o rychłą jego beatyfikację – mówił.

W homilii abp Jędraszewski przypomniał życie i zasługi bł. Kadłubka dla historiografii polskiej, kultury polskiej i Kościoła. Cytował myśli i tezy bł. Wincentego, wskazując na ich aktualność.

– Padając tutaj w głębokim uniżeniu na twarz i prosząc o przyjęcie do braci cystersów, przynosił ze sobą cały ciężar niełatwego doświadczenia, co znaczy służyć Kościołowi, służyć ojczyźnie w osobach książąt, Kazimierza Sprawiedliwego i Leszka Białego – mówił. Zaznaczył, że Kadłubka otaczała sława uczonego („nazywano go mistrz Wincenty”) łączona ze służbą Kościołowi, mówił o znaczeniu największego dzieła bp. Wincentego – „Kronik Polaków”, pisanych w formie dialogu, doskonałą – „wykwintną”, łaciną. – Sława, jaką się cieszył zawiera się w sformułowaniu „pierwszy historyk” – mówił abp Jędraszewski. Wśród zasług wymienił także dzieło odnowy Kościoła na terenach ówczesnej Polski, wdrażanie postanowień Soboru Laterańskiego IV, troskę o kult Eucharystii i płomień wiecznej lampy (wówczas) świecy na Wawelu.

– Wybrał klasztor i surową regułę mnichów cysterskich, by pośród modlitwy i ofiary z siebie budować dalej Królestwo Boże i nie zatracić z pola widzenia tego, co mu leżało na sercu – dobra ojczyzny (...). W Kronice Polaków wykładał poglądy, które stanowią kościec i kręgosłup naszego polskiego patrzenia, czym jest ojczyna i jakie miejsce zajmują w niej obywatele. Ojczyzna była dla niego Rzeczpospolitą czyli rzeczą wspólną wszystkich, rządzących się prawem stanowionym – przypomniał te pionierskie wówczas poglądy abp Jędraszewski. Zauważył, że bł. Wincenty analizował pojęcie wolności Polaków, tożsamości narodowej, sprawiedliwości społecznej i ojczyzny.

„Każde państwo zgodą kwitnie, a nie kłótniami…”, „Nie pomnożyć tego, co można, tyle znaczy, co pomniejszyć” – uczył osiem wieków temu Wincenty Kadłubek, pisząc w Jędrzejowie ostatnią czwartą część swojej Kroniki. – Po ośmiu wiekach jest to wciąż aktualne przesłanie – podkreślił abp Jędraszewski.

Zwieńczeniem obchodów jubileuszowych był tego dnia finał XXIV Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej. Wieczorem odbył się koncert dedykowany św. Janowi Pawłowi II w 40. rocznicę pontyfikatu oraz bł. Wincentemu Kadłubkowi.

Niedzielną uroczystość w Jędrzejowie poprzedziło triduum, z codziennymi Mszami św., różańcem w alejach klasztornych, terenową Drogą Krzyżową i procesją do Kopca Spotkania, gdzie 800 lat temu francuscy mnisi witali biskupa Wincentego.

Triduum rozpoczęło się w czwartek 23 sierpnia, wieczorną Mszą św., której przewodniczył kanclerz kieleckiej Kurii ks. Adam Perz. Odmawiano litanię do bł. Wincentego Kadłubka, była możliwość ucałowania relikwii, procesja z relikwiami po klasztornych alejach. W piątek 24 sierpnia uroczystościom i wieczornej Drodze Krzyżowej przewodniczył ks. Dariusz Gącik – wikariusz generalny w Kielcach, a w sobotę 25 sierpnia – Mszy św. i procesji do Kopca Spotkania – bp Marian Florczyk.

Ostanie miesiące w Jędrzejowie z racji jubileuszu były bogate w wydarzenia poświęcone bł. Wincentemu, m.in. konferencje naukowe, konkursy, wystawy, spektakle teatralne. Wincenty Kadłubek urodził się ok. 1150 r. w Karwowie k. Opatowa. Odbył studia w Paryżu i Bolonii, był kapelanem i doradcą panujących, scholastykiem katedralnej szkoły krakowskiej i kolegiaty w Sandomierzu. W 1208 r. został biskupem krakowskim. Był prawdziwym synem ówczesnej Europy, światłym, wykształconym historiografem i kronikarzem, zwolennikiem reform w Kościele polskim i w kraju. Brał udział w Soborze Laterańskim IV i wprowadzał jego reformy. Zmarł 8 marca 1223 roku w Jędrzejowie.

„Pierwszy” to liczebnik, który wciąż towarzyszy charakterystyce mistrza Wincentego. Był pierwszym cystersem Polakiem. Jest uznawany za jednego z pierwszych Polaków o randze uczonych i pisarzy. Jego prekursorska Kronika uważana jest za fundamentalny pomnik literatury narodowej, gdyż oddziałała w dużym stopniu – bezpośrednio lub pośrednio – na rozwój całej kultury polskiej. Pisząc traktat o dziejach własnego kraju, Kadłubek wprowadził do rodzimej tradycji dziedzictwo cywilizacyjne starożytnej Grecji i Rzymu, co stało się trwałym elementem kultury polskiej.