Przypadająca w tym roku 50. rocznica promulgacji dekretów soborowych „Optatam totius” – o formacji kapłańskiej i „Presbyterorum ordinis” – o posłudze i życiu prezbiterów zainspirowała Kongregację ds. Duchowieństwa do zorganizowania sympozjum poświęconego tematowi: „Powołanie, formacja, misja”. Odbywało się ono na Papieskim Uniwersytecie Urbaniańskim w dniach 19-20 listopada br. W sympozjum wzięło udział 440 uczestników z 5 kontynentów i 80 krajów. Byli wśród nich kardynałowie, biskupi delegaci konferencji biskupów ds. duchowieństwa i seminariów oraz odpowiedzialni za formację początkową i permanentną duchowieństwa, zarówno diecezjalnego, jak i należącego do instytutów zakonnych i stowarzyszeń kleryckich.

Wieloaspektowe spojrzenie na kapłaństwo

Celem sympozjum było ukazanie figury duszpasterza we współczesnym świecie w świetle analizy wspomnianych dwóch dokumentów oraz doświadczeń i życia Kościoła w ostatnich 50 latach. Ponadto kongregacja pragnęła przez nie promować wizję stanowiącej jedną całość drogi powołaniowej, która obejmuje duszpasterstwo powołaniowe, formację początkową i permanentną.

Prelegenci w swoich wystąpieniach podejmowali zaproponowaną problematykę w sposób niezwykle kompetentny oraz wieloaspektowy. I tak, m.in., ks. George Augustin SAC, wykładowca teologii w Wyższej Szkole Filozoficzno-Teologicznej w Vallendar, ukazał genezę, rozwój i aktualność dekretu „Optatam totius”; kard. Manuel Clemente, patriarcha Lizbony, mówił na temat duchowości maryjnej prezbitera; kard. Giuseppe Versaldi, prefekt Kongregacji Edukacji Katolickiej, omówił formację ludzką, duchową i pastoralną seminarzystów; ks. Amedeo Cencini, psycholog, wykładowca Papieskiego Uniwersytetu Salezjańskiego, podjął problem rozeznania powołań kandydatów do kapłaństwa przez wychowawców seminaryjnych; bp Erio Castellucci z Modeny przypomniał genezę, rozwój i aktualność po 50 latach dekretu „Presbyterorum ordinis”; kard. Seán Patrick O’Malley, arcybiskup Bostonu, dzielił się doświadczeniem dotyczącym radości i trudów posługi księdza diecezjalnego; kard. Crescenzio Sepe, arcybiskup Neapolu, przedstawił figurę prezbitera dla Kościoła „wychodzącego” od soboru do papieża Franciszka; kard. Luis Antonio Tagle, arcybiskup Manili, przybliżył rolę prezbitera wobec nowych wyzwań ewangelizacji.

Komentarz papieża Franciszka

20 listopada uczestnicy sympozjum wzięli udział w audiencji u Ojca Świętego Franciszka. Na wstępie swojego przemówienia Papież przypomniał, że chciał uczestniczyć we wspomnianym sympozjum osobiście, ale niespodziewane zajęcia uniemożliwiły mu to. Następnie podkreślił wielkie znaczenie i aktualność dekretów „Optatam totius” i „Presbyterorum ordinis” dla formacji seminarzystów oraz życia i posługi prezbiterów. Zauważył, że formacja początkowa i permanentna kapłanów stanowi jedyne w swoim rodzaju „uczniowskie doświadczenie”. Droga każdego kapłana do świętości rozpoczyna się bowiem już w seminarium. Potem Ojciec Święty skomentował nr 3 dekretu „Presbyterorum ordinis”, który przypomina, że „prezbiterzy, z ludzi wzięci i dla ludzi ustanowieni w tych sprawach, które odnoszą się do Boga, aby składali dary i ofiary za grzechy, spotykają innych ludzi jako braci”. Według papieża Franciszka, wychowawcy seminaryjni muszą zawsze przypominać alumnom, że pochodzą oni z konkretnych rodzin i nie powinni zapominać zwłaszcza o swoich mamach i babciach. Ponadto w czasie formacji seminaryjnej wychowawcy mają pomagać kandydatom do kapłaństwa w coraz pełniejszym upodabnianiu się do Chrystusa Dobrego Pasterza i Jego naśladowaniu. Zdaniem Ojca Świętego, dobry kapłan jest człowiekiem, który, świadomy swoich zalet i wad, nie pozwala się zdominować przez ludzkie niedoskonałości i nieustannie rozwija swoje talenty. Tylko kapłan pełen wewnętrznego pokoju jest zdolny tworzyć właściwe relacje z innymi. Nie jest natomiast normalne, kiedy kapłan często jest smutny, nerwowy, przesadnie wymagający i surowy. Kapłan powinien być radosnym apostołem Ewangelii – Dobrej Nowiny o zbawieniu, powinien z oddaniem służyć ludowi Bożemu, do którego został posłany, powinien być dla wiernych wyrozumiałym ojcem duchowym i pełnym miłosierdzia spowiednikiem, powinien być pełnym apostolskiego zapału pasterzem, a nie filantropem i funkcjonariuszem. Na koniec Papież przypomniał wychowawcom seminaryjnym obowiązek dogłębnego rozeznania powołania u kandydatów do kapłaństwa, weryfikacji ich zdolności fizycznej i psychicznej oraz zapewnienia im integralnej formacji, obejmującej wymiar ludzki, duchowy, intelektualny i pastoralny.

Wnioski

Kard. Beniamino Stella, prefekt Kongregacji ds. Duchowieństwa, w podsumowaniu sympozjum podkreślił wielkie znaczenie formacji integralnej kapłanów, obejmującej formację początkową i permanentną. Przypomniał też, że w formacji permanentnej kapłani winni pamiętać w sposób szczególny o uczestnictwie w corocznych rekolekcjach, udziale we wspólnocie kapłańskiej i wierności regule codziennego życia duchowego. Ponadto zapowiedział publikację w przyszłym roku przez Kongregację ds. Duchowieństwa nowej „Ratio fundamentalis institutionis sacerdotalis” – czyli programu formacji kapłańskiej dla wszystkich seminariów duchownych, w którym będzie mowa m.in. o obowiązku wprowadzenia okresu propedeutycznego, trwającego co najmniej rok, oraz konieczności położenia większego nacisku na formację misyjną przyszłego kapłana.