Reklama

Niedziela Rzeszowska

Ocalić od zapomnienia

O stratach, które poniósł Kościół w Polsce w czasie II wojny światowej z ks. Zbigniewem Kraską, wikariuszem w parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Jaśle rozmawia Natalia Janowiec.

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Natalia Janowiec: 1 września minęło 81 lat od wybuchu II wojny światowej. Po raz kolejny upamiętnimy bohaterów tamtych dni. Jak wyglądała sytuacja Kościoła w latach wojny?

Ks. Zbigniew Kraska: II wojna światowa wybuchła zgodnie z zapowiedzią Matki Bożej w Fatimie. Wojna rozpoczęła się 1 września, w pierwszy piątek miesiąca. Hitlerowcy byli świadomi, że Kościół zawsze będzie bastionem polskości i godności narodu. Hans Frank ujął to w słowach: ,,(...) gdyby wszystkie światła dla Polski zgasły, to wtedy zawsze była Święta z Częstochowy i Kościół, katolicyzm bowiem nie jest w tym kraju żadnym wyznaniem, lecz koniecznością życiową”.

Duchowni znaleźli się wśród pierwszych ofiar. Po zakończeniu działań wojennych nazwano ich ,,księżmi niezłomnymi’’.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Po 17 września 1939 r. księża mieli głęboką świadomość, że zostali w kraju ostoją polskości. Kurie biskupie, plebanie i klasztory stały się miejscami, w których tworzyło się również polskie państwo podziemne. Kościół wspierał tę organizację moralnie i finansowo. Kapłani inicjowali tajne nauczanie na poziomie szkoły średniej oraz ukrywali ludność żydowską. Wielokrotnie również świadomie niszczyli księgi metrykalne, by ocalić przed aresztowaniem osoby poszukiwane. Ponadto wielu kapłanów dobrowolnie się zgłaszało do obozów i wyjeżdżało do pracy niewolniczej, by tam w konspiracji objąć opieką duszpasterską polskich więźniów. Warto zaznaczyć, że po zawaleniu się nawy państwowej w Rzeszowie przedstawiciele tymczasowej władzy samorządowej 10 września 1939 r. powołali na przewodniczącego – prezydenta ks. Michała Tokarskiego, proboszcza fary rzeszowskiej. Duchowieństwo włączyło się w działania Rady Głównej Opiekuńczej, która w samym Rzeszowie wydawała 600 obiadów dziennie. Księża: Ludwik Niemczycki, Michał Pilipiec, Mieczysław Bossowski, Józef Czyż, Stanisław Kluz, Franciszek Muras, Michał Sternal, Wawrzyniec Szawan, Jan Puzio, Tadeusz Witkoś oraz o. Serapion Żuk czynnie zaangażowani byli politycznie w działalność polskiego podziemia oraz pełnili funkcje kapelanów Armii Krajowej. Zaś bernardyni opieką duszpasterską objęli więźniów politycznych.

Czy jesteśmy w stanie oszacować, ilu duchownych z Podkarpacia zginęło w czasie wojny?

Już w pierwszych dniach wojny w zdobytych miastach masowo aresztowano lub rozstrzeliwano księży. Decyzja dotycząca eksterminacji duchowieństwa i polskiej inteligencji zapadła w Berlinie. Adolf Hitler, Reinhard Heydrich i Henrich Himmler tłumaczyli nazistom, że dla unicestwienia narodu polskiego jest konieczne usunięcie warstw gorąco oddanych polskości, w tym duchowieństwa. Naziści osadzali polskich księży w obozach już od jesieni 1939 r., głównie w Dachau. Szacuje się, że w tym obozie przebywało do 2500 polskich księży, z tej grupy zamordowano ok. 868, zaś 120 poddano makabrycznym eksperymentom pseudomedycznym. W czasie okupacji zginęło ok. 3 tysięcy polskich księży, szacuje się, że co 5 kapłan w różnych okolicznościach oddał życie za sprawę polską. Największe straty poniosły diecezje zachodniej i północnej Polski bezpośrednio włączone do III Rzeszy, gdzie zginęło ok. 50% duchowieństwa. Na drugim miejscu pod względem strat znajdowały się ziemie wschodnie Rzeczypospolitej. W archidiecezji lwowskiej zginęło 81 kapłanów, zaś w diecezji przemyskiej 40. To są dane niepełne, gdyż pamiętać musimy, że były one gromadzone po wojnie, gdy 51% terytorium przedwojennej Polski znajdowało się od maja 1945 r. pod okupacją sowiecką.

II wojna światowa przyczyniła się do zniszczenia wielu kościołów i obiektów sakralnych.

Polska w czasie II wojny światowej doznała największych zniszczeń ze wszystkich państw europejskich. W wyniku działań wojennych została całkowicie zniszczona Warszawa oraz w różnym stopniu inne miasta i wsie polskie. Spłonęło lub zostało zagrabionych wiele archiwaliów państwowych i kościelnych oraz tysiące dzieł sztuki, których wartość szacuje się na 30 miliardów dolarów. Całkowitemu zniszczeniu uległo 13 świątyń na terenie ówczesnej diecezji przemyskiej. Pamiętać należy, że do tej liczby nie włączono kościołów częściowo wypalonych jak np. w Sokołowie Młp. i w Jaśle. Ponadto 30 proc. terytorium ówczesnej diecezji przemyskiej znalazło się w 1945 r. po stronie ukraińskiej i nie zostało nigdy poddane badaniom przez historyków polskich.

2020-09-09 11:45

Oceń: +1 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Historyk: analizując liczebność ofiar Katynia należy brać pod uwagę wszystkie dotąd poznane dokumenty

[ TEMATY ]

Katyń

zbrodnia katyńska

II wojna światowa

M. JOŃCZYK

3435 nazwisk zamordowanych Polaków upamiętniono na tych granitowcyh płytach

3435 nazwisk zamordowanych Polaków upamiętniono na tych granitowcyh płytach

Analizując liczebność ofiar zbrodni katyńskiej należy brać pod uwagę wszystkie dotąd poznane dokumenty, nie tylko o tzw. decyzji katyńskiej z 1940 r., ale też np. o notatce Szelepina z 1959 r. - zwraca uwagę historyk Ewa Kowalska z Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN.

Temat liczebności ofiar zbrodni katyńskiej poruszył 21 listopada były ukraiński prokurator wojskowy i badacz zbrodni stalinowskich Andrej Amons. Na konferencji przeprowadzonej online z okazji 80. rocznicy zbrodni katyńskiej stwierdził, że pełna liczba zamordowanych w 1940 r. Polaków może być o prawie 4 tys. większa niż się przyjmuje w historiografii.

CZYTAJ DALEJ

SYLWETKA - Św. Szymon Stock (Szkot)

To kluczowa postać dla pobożności Szkaplerza. Św. Szymon urodził się w 1165 r. w hrabstwie Kent w Anglii. Rodziców miał bogobojnych. Hagiografowie podkreślają, że matka Szymona zanim go pierwszy raz nakarmiła po urodzeniu, ofiarowała go Matce Bożej, odmawiając na kolanach Zdrowaś Maryjo.
Uczył się w Oksfordzie i - jak przekazują kroniki - uczniem był wybitnym. Później wiódł przez jakiś czas życie pustelnicze, by po przybyciu Karmelitów na Wyspy wstąpić do zgromadzenia. Szybko poznano się na jego talentach oraz gorliwości i mianowano go w 1226 r. wikariuszem generalnym. W 1245 r. został wybrany szóstym przeorem generalnym Karmelitów. Wyróżniał się gorącym nabożeństwem do Matki Bożej. Maryja odwzajemniła to synowskie oddanie, objawiając się Szymonowi 16 lipca 1251 r. Święty tak relacjonował to widzenie: „Nagle ukazała mi się Matka Boża w otoczeniu wielkiej niebiańskiej świty i trzymając w ręce habit Zakonu, powiedziała mi: «Weź, Najukochańszy Synu, ten szkaplerz twego Zakonu, jako wyróżniający znak i symbol przywilejów, który otrzymałam dla ciebie i dla wszystkich synów Karmelu. Jest to znak zbawienia, ratunek pośród niebezpieczeństw, przymierze pokoju i wszechwieczna ochrona. Kto w nim umrze, nie zazna ognia piekielnego»”. Św. Szymon dożył 100 lat. Zmarł w opinii świętości16 maja 1265 r.

CZYTAJ DALEJ

Kard. Ryś: w Kościele nic nie dzieje się bez Ducha Świętego!

2024-05-16 21:20

[ TEMATY ]

archidiecezja łódzka

Julia Saganiak

- Lubię przypominać, że Duch Święty jest jak woda - jest pokorny. Z wodą jest tak, że niczego bez niej nie ma, ale nikt jej nie zauważa – mówił kard. Grzegorz Ryś podczas spotkania autorskiego.

16 maja w Wyższym Seminarium Duchownym w Łodzi odbyło się spotkanie z kard. Grzegorzem Rysiem poświęcone jego najnowszej książce „Duch Święty”. Wydarzenie rozpoczęło się modlitwą, po której metropolita łódzki odniósł się do treści książki, podkreślając znaczenie miłości i nadziei w Duchu Świętym.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję